Meny Søk
gammle_dager.jpg

Campingferie i gamle dager

De fysste ferieturane våre har gitt meg någen av de beste, og någen av de verste opplevelsane og minnene mine.

Far min va skraphandlar av yrke, og Jehovas Vitne av legning. Jippi. Han blei aldrig någen rige mann, jaffal ikkje hvis me snakke om kroner og øre. Så eg e ikkje sikker på om han va sparsommelige av nødvendighed, eller om han verkeligt va gnien, – eller nadige, så me seie i Stavanger. Han kunne ikkje fordra å bruga pengar. Han snudde og vendte på kronesstykket te det blei ein femtiøring.

Tekst: Per Inge Torkelsen. Illustrasjon: Tine Erika Fuglseth.

I 1966, då eg va 13, sko me på ferietur for fysste gang. Far hadde leid et 4-mannstelt, 40 kroner for ei uga. Me sko egentligt på ferie i to uger, men far min trodde ikkje de ville merka at me hadde teltet litt lengre.

Me hadde ein Morris varebil, 1955-modell. Eg satt framme, mydlå mor og far, som røykte i ett sett, og de skjelde meg ud då eg fekk vondt i håvet og måtte spy.

Me starta fra Stavanger, og kjørte sør- og sørøstøve, på E18, så då gjekk fra Stavanger te Stockholm. Fysste dagen kjørte me mesten te Egersund, sju mil, og det va sykt langt, for gjønå heila Bjerkreim va der bare grusveiar. Far min hadde glømt å øve på å setta opp teltet, – der va 28 små stenger og 14 små pinnar. Itte ein tima gav han opp. Me sov inni, bag i bilen. Far på någe han kalde ei ”drømmeseng”, – ein stålkonstruksjon så me bretta ud, og så hadde et mørkeblått strieliknande stoff. Drømmesengå knirkte kontinuerligt, og bretta seg samen, med far min inni, fira ganger kver nått. Mor og meg låg på kver vår oppblåsbare svymmemadrass, på tvers onna drømmesengå. Av og te sov me litt, te me fekk far og drømmesengå i magen eller ryggen.

Foreldrene mine trengde ein halvtime kver morning, te å strekka seg og tøya ud, sånn at de kunne retta opp ryggen såpass at de klarte å stønna seg inn i framsedet igjen.

Far min hadde snakt om det i to år, og itte to dagar, i kveldingå, fekk me oppleva høydepunktet på turen. Kvinesdal. Kor der va øve ein kilometer med heilt beine vei! Det va et mirakel. Snorbeine vei, hundrevis av meter. De neste fem dagane snakte han om, og gleda seg te, Kvinesdal på tebageturen.

Itte fira dagar va me i Arendal, og det va langt nok. Det kosta 10-15 kroner å få øvenatta på campingplass, men skraphandlaren pruta av prinsipp (”du må aldrig betala full pris for någe”), så vanligvis, itte et kvarters brøling ud vinduet, fekk han prisen ner 3-5 kroner, og smilte og va fornødde. I Arendal pruta han prisen heilt ner i 5 kroner, – ”me ankom jo så seint”, og ”me ska reise igjen før 9 i mårå”. Mor og meg kikte ner i golvet, og langskjems. Dagen ittepå, då me reiste (klokkå halv ett), vinkte far min festligt te eigaren av campingplassen, så stod vakt ved udgangen, hadde grønt tryne, og ikkje vinkte tebagers.

Fysste bilen eg huske far min hadde va ein Opel Blitz 1939-modell, lastebil, uden vindusviskare. Så fekk han ein Chevrolet 1951-modell, lastebil, så drakk tri liter bensin og to liter olja på milå. Men Chevrolet’en hadde vindusviskar. Bare ein, på førarsidå, men ligavel. Ekta vindusviskar, så viskte vekk vatnet på ein utroligt elegante måde. Hvis der ikkje regna for kraftigt (maksimalt yr). Morris’en hadde TO vindusviskare, – begge frontrudene blei viskte. Me va enige om at dette va det absolutt yttersta av mulige og umulige tekniske framskritt. Problemet va at vindusviskerane ikkje gjekk synkront. Der va to knappar, opponna taget, kor du stilde farten på kver av viskerane. Far min måtte få de te å gå synkront. Han klarte det aldrig. Maksimalt 10-15 sekund, – så va de usynkrone.

Mor mi og meg va livredde kver gang der regna, for då såg ikkje far min på veien. Då va han bare opptatt av knottane og vindus-viskerane. Det va ikkje lenge me hadde Morris’en, men me kræsja fem gangar. Ikkje alvorligt, for far min kjørte sjelden øve 40, men alvorligt nok te at der blei forsinkelsar og finansielle dommedagsforedrag.

Me va på hjemvei, og mesten i Mandal, då der begynte å regna. Far min blei såpass opptatt av knottane og viskerane, at me kjørte udav veien, øve et steingjerde, og på besøg te 10-15 kyr, – så fysst blei livredde, men som itte ein halvtime blei rolige og trygge, – heilt te far min prøvde å skaffa oss gratis melk.

Falken fortalte at ein aksling hadde brekt, og at verkstedet ikkje kunne fiksa det før dagen ittepå (siden klokkå va halv ni om kvelden). Far min syns det va dårlige service, og siden han ikkje klarte å prutta campingplassprisen lenger ner enn te 12 kroner så va han sure og søvnlause heila nåttå.

Bilen va reparerte kl. 15 dagen ittepå, og då va far min konk, og ville hjem. Fortast muligt. I dag. Sjøl om det va 24 mil, – ein uhorvelige avstand, – omtrent som te månen. Me hadde ikkje merr enn tri pisse/spisepausar, og ei punktering (den tredje på turen), så me va hjemma allerede kvart på ett om nåttå.

Og adle va enige om at det hadde vært ein forferdelige tur.

To år seinare, dessverre, hadde far min kjypt seg nye brukt-bil. VW, folkevogn, varebil, 1964-modell. Far min satte inn någen pleksiglassvinduer på sidene (han gjorde det sjøl, så det blei aldrig tett), mor mi sydde någen forferdelige gardiner (sånn at der ikkje va vits i pleksiglassene), og vips, - så hadde me ein bobil. ”Ei hytta på hjul”, sa far min. ”Et toalett på hjul”, sa eg.

Verken mor mi eller meg hadde lyst, men me måtte. Tur te Oslo. Bo i bilen. Far min hadde med ei stål pissepotta, så han hadde onna drømmesengå, sånn at me sko sleppa å gå ud om nettene. Om morningane, då me våkna, itte sola hadde varmt opp blikkboksen et par timar, måtte me skjera oss ud av bilen, og me slåss om å få spy fysst.

Dette året trengde foreldrene mine halvaen time kver morning, te å strekka seg og tøya ud, sånn at de kunne retta opp ryggen såpass at de klarte å stønna seg inn i framsedet.

Itte fira dagar, på fredagen, då me va komt heilt te Kristian-sand, så klarte ikkje mor mi merr. Hu forlangde ei skikkelige seng. ”Ellers tar eg toget rett hjem igjen.” Så far min gjekk inn på Bondeheimen, for å få oss et hotellrom. Han klarte det ikkje. ”70 kroner! For ei nått! Aldrig i livet. Men eg love deg det, Judith, at det bler sista nåttå i bilen. I mårå ska eg leia ei flotte campinghytta te oss, med ekta skumgummimadrassar. Bare ei nått te? Du klare det?”
Så me øvenatta i bilen, midt på ein svære, åben plass, 30 meter fra Bondeheimen.

Med pissepottå i hånda sjangla han ud, for å kvitta seg med det me hadde avlevert i løbet av nåttå. Det va då me fant ud at me va midt på torjå i Kristiansand, og at me va omringa av blomster-, frukt- og grønnsagshandlare. Mor mi og meg, i nattkjole og pysjamas, ville synka ner i brosteinen, men far min syns bare det va løye, og fekk tymd pottå hos ein blomsterhandlar (og eg tippe far min solgte det, – som gjødning).

Ei campinghytta kosta 35 kroner, og siden far min hadde som prinsipp at 25 va maks, så blei det bare aen kver nått han klarte å krangla seg langt nok ner i pris. De resterande nettene sov me i ”hyttå”/”toalettet”.

Dette va i juli, og mor mi hadde vondt i ryggen fram te midten av oktober. Far min sa ingenting, men me kunne se, og hørra, at han hadde vondt minst liga lenge.

Og adle va enige om at det hadde vært ein forferdelige tur.
Per_Inge.jpg
Per Inge
Torkelsen